?

Log in

No account? Create an account

Не спіцца

Францішак Галас. Я вярнуся туды (1939)

Journal Info

rul
Name
smatrycenka
Website
Мой сайт

Францішак Галас. Я вярнуся туды (1939)

Папярэдні запіс Share Наступны запіс
rul
     Гэты пераклад выкладваю з заміраннем сэрца. Вельмі дарагі ён мне.
    

Францішак Галас

Я вярнуся туды

 

* * *

Калі аднаго дня на вялікім сойме птушыным у часе між жаўруком і савой будзе адзінагалосна прышчабечаная вясна, я вярнуся туды! А пакуль я наджу й лаўлю на вабікі слоў пекнату ўсяго там у нас, нешта дый зловіцца. Мой краю, ты мая бяспека, ты мая ўпартасць, ты мая вечнасць. Твая глеба, мятая ў пальцах, пахне сатлелымі валасамі даўно пахаваных ткачоўскіх дзядоў і баб, яна – дамешак крыві маёй. Мой краю! Ты там, дзе Высачына набірае дух, а палі прымаюць прысягу галечы. Вандроўная вясна пятляе па доўга незасланай пашы, паміж снягоў і дажджоў, а сонныя фарбы пацягваюцца, вычэкваючы. Зямля керхае і заікаецца, але вось зязюля, вызірнуўшы чарговы раз, нарэшце ўбачыць, што ўсё навокал гатова, бяспечна, і тады ўжо паляцяць птушкі з лагоднай мелодыяй у сваіх дзюбах і пачнуць перасяляць гафцікі гнёздаў. Разладдзю каранёў і размілаванасці галля канца й меры не будзе. З пянькоў касцяных вызірнуць рогі, а з ігліцы – першы грыб, каленка Зімкі прыснулай. Рыбкі зачаруюцца незабудкамі і будуць сарамліва казаць: “Мы – жабіныя пярлінкі!” Шэрыя камячкі зашлёгаюць хвосцікамі і ўзнясуцца ў паветра. На панажы ўзгоркаў наляжа раніца, лясы зашумяць мірна і ўзнёсла, і тады ўсё даастатку, нават апошні нядошлік, заспявае світанкам. Сподкі павекаў, устурбаваныя цяжарам святла, раззыбае лыпанне дзяцей на зубастае сонца, з абшарпанага прутка хлапчукі вымагуць песеньку, а вядзьмаркі атожылкамі ажынніку ды малінніку прышпіляць да зямлі вясновую нэндзу стакроткі. Сталікі красак вясновых выкрасяць расу. “Я Крушына!” “Цешуся!” “Рады знаёмству, маё імя Дрыжнік!” “А я Мальва!” Дзе ж цяпер купелі гэтых імёнаў? Адно для сэрца, другое для свету. Ці вы чулі? Я – так! Цішэй! Зноўку нешта! Ажно сюды, да гэтае крушні, далягае шоргат, вылупляюцца кураняткі. Трава плача, трава дзесь у нас плача за ўсхваляванасць ранку. Я вярнуся туды, я вярнуся туды!

 

* * *

Калі прагрэюцца ўсе норкі, выціснутыя каленкамі дзяцей і галовамі маладзіц, я вярнуся туды. Нястрымнасць радошчаў будзе шамацець аквеццямі, а пахкі туман заслоніць вочы зіхоткасці. Дрэвы мудра ўраўнаважаць кароны для шматлікасці гнёздаў і незлічонасці пладоў. Туды, да тае йгрушы ў чыстым полі, пабяжыць цэлы край і павесіць на яе світку сваёй нішчымніцы. Вы здалёк убачыце, яшчэ здалёк, як самалюбна й свавольна трапечацца яна на ветры. А тады ўжо і ліпы загудуць харал, змяінае малако малачаяў згусне і кожная яснотка набракне слодыччу ў чаканні найменшых смактуноў-лізуноў, у якіх з чобатаў вылазяць цікаўныя пальцы, а за трохі высалапленым языком збягаюцца слінкі. Дзіванны адкасаюць золата зямлі, а павіліца, гэтая радзімка нашага краю, будзе туліцца да ўсяго, што напаткае. Аднак найпрыгажэйшыя ўсё ж слёзкі. Яны абточваюць маё сэрца да самай пяшчоты. Грывасты ліпень у гадзіну змеяў распаліць кветкі, палі вывернуцца ад спёкі. Зямля раскрыецца, ажно відаць будзе да самага-самага… Носам зарыць у габлюшкі, вуснамі – у чабор! Ці ведаеце вы, што там, у нас, мы разумеем птушыную мову? Але трэба ўмець слухаць, каб мой край не спудзіць і каб ён вас з сябе не скінуў. Гэта не проста так! Там ужо чыжык папераджальна галосіць: “Чу-жы! Чу-жы!”, а зяблік наракае: “Аторррва! Аторррва!” Таямніцу, як падласціцца да маіх палёў і лясоў, я вам, аднак, не раскрыю. Няўжо вы думаеце, што жабкі чысцяць крынічкі для кожнага? Мець дзіцячае сэрца, вось што трэба, дзіцячае сэрца! І тады вы пачуеце! Пад жужалевым небам адхоны вартуюць гадзюкі, глядзяцца, бы ўвасобленая бясконцасць. Багоўка, багоўка, што заўтра будзе: дождж ці пагода? Я вярнуся туды! Я вярнуся туды!

 

* * *

Калі нарачоная бліскавіц пасур’ёзнее восенню, а жоўты покрык жаўны пранясецца садам, я вярнуся туды. Разгорнецца кніга дажджоў, і запісы кастрычніка з буквіцай дзікага вінаграду будуць ціха дэкламаваць даўгалыгія дрэвы. Тугія коскі запрудаў прарэдзяцца, але дзе-нідзе прыхопіцца каранямі пасмачка і завяжацца ў хвосцік калюжынка, у якую ўпадзе драбок блакітнага неба, нібы распушчаныя вочы дзяцей. Ямкі, пазасталыя ад локцяў ночы, запоўняць вогнішчы пастушкоў. (Калі мае рукі пачнуць халадзець, дайце мне, дайце мне тады хутчэй хоць найменшую, хоць спаленую да вуголля бульбінку з прыску, я сагрэюся, я канечне сагрэюся на доўгую марозлівую дарогу!) Перад барочнымі алтарамі хмараў укленчыць шарая гадзіна і ўсякая званічка, як недасведчаны міністрант, будзе звінець, калі ёй заманецца. Я разварушу ласку апалай лістоты, і маё даўняе знаёмства з Ночкаю ды Бабайкай адновіцца. Мае нябожчыкі, расталыя ў небыцці, склíкаюць ножкі грыбоў-парасонікаў. У ззянні цвінтарных свечак падступяцца бліжэй дзяды і спыніцца час, у тую кароткасць сонечнага дазору ён будзе ўсяго толькі сумай усхліпаў і смехаў нашага роду, і славай ягонай. Вось, костачка поўні, тою чэшскаю ноччу салодкай, забялее на срэбнай бялільні гумнаў. Каўчэг старонкі маёй да самага краю напоўнены будзе ўсім светам, і я адплыву пад ціхае сненне стайняў ды пуняў. Хай я хоць цэлы свет шыўкамі абкідаю-аблямую – толькі сюды вярнуся, толькі сюды.

 

* * *

Калі ўжо толькі стары жмінда дуб будзе бразгацець сваімі медзякамі, тымчасам як астатнія дрэвы гаротна пастануць у галотным рыззі, я вярнуся туды. Прысяду да цяпельца, а чорная пройма будзе сукаць з яго жар і расповеды. Цсс, цсс – сыкне вуглік, і я знікну сам ад сябе ў кацінай цішы. Дома, дома, дома! Вось яно, вось тое слова, як раскошны брусок турэцкага мёду, бацькам куплены колісь на кірмашы, слова, што гадзіну вытрымае саладзець у паднеб’і. Згадаю сястрычку варону, братку чубатага жаўранка і астатніх паскакушак ды мнагалапак, пашкадую, што яны не бліжэй, магчыма, нават казань патрапіў бы прамовіць, а патрава для ўсіх нас напэўна знойдзецца.

І мы будзем дражніцца:

Камінар мурзаты,

а млынар пузаты.

Мне чачотка расказала,

што ў вас клёку дужа мала.

Або распяём кросны:

Сівагракаву сарочку

зацягла сарока ў бочку.

Адшукай яе, вішнёўка,

не разбі сабе галоўку.

Бегчы, бегчы і блазнаваць з імі, вываляцца, бы шчаня, у снезе, упершыню ўбачаным. Але свет старэе, і страх кладзецца між імі і мной. І ўсё ж, калі я вярнуся туды назаўжды, я не супакоюся, дакуль не пасябрую з тым сычом, які заклікае мяне: Хадзі, хадзі! Астатні раз! Таму я вярнуся туды, таму вярнуся туды!

 

* * *

Хай бы ўжо засталося пазаду тулянне мясцінамі, якія не для мяне зусім! Хай свецяць агні любых хат, не буйкамі ўдалечыні, а віфлеемскаю ўпартасцю й радасцю. Усе дарогі вядуць у Кунштат, у Збонек і Россэч. Вешкі ўкалаціла дзяцінства. Ах, гэтае рыпенне колаў на дарогах, што крыжуюцца ў маім сэрцы! Хай сабе зямля ляціць у пустэчу, хай ляціць, абы толькі засталася пэўнасць аднаго месца, месца апошняга, месца адно для магілы. Хачу мець яе там, толькі там, у нас. Калі мне вочы для плачу адно застануцца, я вярнуся туды, я вярнуся туды і наслепа.

 

     Для цябе :-)
     Каму трэба арыгінал, ён ёсць, напрыклад,
вось тут.

Распрацавана LiveJournal.com